De bibliotheek in de pers

"Brusselse mengcultuur"

BIBLIOTHEEKBLAD 2019 nr 3/4 (mei 2019)

Door Elselien Dijkstra - zinspeler 

Met ruim 132.000 inwoners is Schaarbeek een van de meest dichtbevolkte deelgemeenten van Brussel. De top vijf van nationaliteiten in Schaarbeek is, van groot naar klein: Bulgaren, Marokkanen, Roemenen, Fransen en Turken. De Nederlandstalige bibliotheek van Schaarbeek biedt daarom binnenkort ook een Bulgaarse collectie aan. Maar ze blijven vooral een bibliotheek voor iedereen.

Brussel is volgens het World Migration Report 2015 de meest kosmopolitische stad van Europa, en na Dubai zelfs de tweede van de hele wereld. De Nederlandstalige Brusselse bibliotheken spelen daarop in door samen collecties aan te bieden in verschillende talen.

Drie Brusselse bibliotheken (Sint-Joost-Ten-Node, Molenbeek en Sint-Gillis) bieden een Arabische collectie aan. Daar komen in april nog een Spaanse collectie (in Elsene en Sint-Pieters-Woluwe) bij, in mei een Bulgaarse collectie in Schaarbeek en in het najaar plant St-Lambrechts-Wouw een Russische collectie.

In totaal telt Brussel twintig Nederlandstalige bibliotheken die hun collecties op elkaar en hun eigen gebied afstemmen. Overal kun je met één lidkaart in al die bibliotheken lenen. Daarnaast werken ze samen met Franstalige bibliotheken, waar je vaak een kleine Nederlandstalige collectie vindt, en andersom.

Ingrid Lemaire is in maart twee jaar bibliothecaris in Schaarbeek. Eerder coördineerde zij de verhuizing van de voormalige HOB (Hoofdstedelijke Openbare Bibliotheek) naar Muntpunt en was ze centrumverantwoordelijke bij het Brusselse jeugdcentrum Aximax. Ingrid Lemaire wil diversiteit bezien vanuit de bibliotheek als ‘een mengcultuur’. ‘Wij willen een huis zijn voor iedereen, daar is ons aanbod op afgestemd. Ik zie de bibliotheek als een soort leerschool waar je levenslang kunt blijven leren. Wij willen alle mensen een plaats geven voor de ontwikkeling van hun identiteit binnen de interculturele samenleving.’

Bulgaarse collectie

Elke zes jaar moeten Vlaamse bibliotheken een cultuurbeleidsplan schrijven. Daarbij gaat Ingrid Lemaire uit van een omgevingsanalyse van Schaarbeek. ‘Uit die analyse bleek dat we een dichtbevolkte gemeente zijn met heel diverse nationaliteiten: de Marokkaanse, Turkse, Roemeense, de Franse, en vooral de Bulgaarse nationaliteit. De grootste groep in onze wijk is die van de Bulgaren, daarom starten we nu een Bulgaarse collectie.’

Het opstarten van een Bulgaarse collectie is niet zo vanzelfsprekend, blijkt uit het verhaal van Ingrid Lemaire. ‘Op dit moment beslist een stuurgroep welke titels van alle suggesties worden aangekocht. De leden van die stuurgroep zijn grotendeels geworven tijdens een opera-avond die we in samenwerking met de Bulgaarse vereniging voor kunst en cultuur, Orpheus, organiseerden. Ze komen eens per maand samen. Soms zijn dat wel trage avonden want er moet veel worden vertaald uit het Frans, het Engels en het Bulgaars. De groep bestaat uit twaalf Bulgaarse expats, waaronder leerkrachten, schrijvers en een literatuurprofessor. Eigenlijk vooral nog high-society. We willen gaan kijken hoe we de rest van de Bulgaren ook kunnen bereiken, bijvoorbeeld door verplaatsing in de wijk. In het najaar willen we de Bulgaren direct laten kennis maken met de bibliotheek in de restaurants en cafés waar ze vaak komen. Hoe we dat precies gaan doen weten we nog niet.’

‘Tegen mei zullen alle titels ingevoerd zijn en in de bibliotheek staan. We kopen van de Bulgaarse titels ook de Nederlandse titels aan als die beschikbaar zijn, die zullen we dan naast elkaar presenteren. Op 24 mei komt er een feestelijke opening, dat is een feestdag in Bulgarije.’

Martenista

In de aanloop naar de nieuwe Bulgaarse collectie organiseert de bibliotheek ook Bulgaarse activiteiten. ‘In februari vieren we Martenista, het Bulgaarse lentefeest. Ze maken dan rood met witte poppetjes om uit te wisselen. De popjes staan symbool voor vriendschap en liefde. Tijdens onze workshop in de bibliotheek kun je Martenista komen maken.’

De bedoeling is dat er niet alleen maar Bulgaren op de Martenista-workshop afkomen. ‘We verwachten ook een heel pak vast publiek. We merken dat mensen heel nieuwsgierig zijn naar de Bulgaarse cultuur. Sommige mensen wisten niet dat die gemeenschap zo groot is in Schaarbeek. We willen iedereen kennis laten maken met elkaar en andere culturen. Ik zie het als een taak van de bibliotheek om de angst voor het onbekende bij mensen weg te nemen.’

Het liefst ziet Ingrid Lemaire dan ook een divers publiek afkomen op alle bijeenkomsten. ‘Ons poëtisch ontbijt met dichter Peter Holvoet-Hansen in bed, zie ik als goed voorbeeld. Dat publiek was echt een fantastische mix. Poëzie leent zich daar heel goed voor. Ook al versta je niet alles, dan nog kun je genieten van het ritme, de sfeer en de verassing. Toen dacht ik: ha, dat is echt de richting die we uit willen.’

In de hele organisatie van de bibliotheek wordt rekening gehouden met diversiteit. ‘We werken veel met thematafels. Tussen de boeken, dvd’s en muziek over bijvoorbeeld Valentijn liggen volgend jaar ook Bulgaarse titels. Graphic novels lenen zich ook goed voor een divers publiek, daarin worden zware thema’s aangekaart die iedereen kan begrijpen, ook al versta je de taal niet.’ 

‘In de toekomst willen we conversatietafels georganiseerd waar Brusselaars met elkaar Nederlands kunnen spreken onder begeleiding van een vrijwilliger. We merken dat daar veel behoefte aan is. We zijn nu in gesprek met drie kandidaten die dat willen doen. De bedoeling is om bij de gesprekken boeken als uitgangspunt te nemen voor gespreksonderwerpen. In de toekomst moet er een vast moment in de week komen voor de conversatietafels.’

Jongeren

Een doelgroepenwerking betekent niet dat er speciale activiteiten worden georganiseerd per doelgroep, vertelt Ingrid. Soms werkt ze bewust niet met die insteek. ‘De doelgroep jongeren zien we als één geheel. Die groep is zo al moeilijk genoeg om te bereiken. Voor jongeren werken we vooral rond thema’s zoals gender of identiteit. Zo is februari de Black History Month over het thema dekolonisatie. Dat speelt hier wel, vooral in de media, en hier hebben we ook een zwarte pietendiscussie. In het kader van de Black History Month komen een illustrator en een poetry slam-dichter regelmatig in de bibliotheek om met jongeren in gesprek te gaan. Identiteit is een heel belangrijk thema waarover we ook gesprekken tussen jongeren willen opstarten in samenwerking met scholen. Maar taal doet er bij jongeren veel minder toe. Jongeren met twee Nederlandstalige ouders zijn inmiddels een unicum. Brusselse jongeren spreken vooral Bursselse “slang” met woorden uit het Frans en Nederlands.’

‘Ook ouders benaderen we zoveel mogelijk als één doelgroep. Die bereiken we voornamelijk via scholen, en organisaties zoals Foyer. Zij organiseren projecten zoals meertalig voorlezen waarbij ouders lezen voor in hun moedertaal. En ze bezoeken samen met studenten orthopedagogiek kinderen aan huis om voor te lezen. Dat zijn vooral leerlingen waarover leerkrachten hebben getipt dat ze een leesbad nodig hebben. Dankzij zulke projecten krijgen we de ouders meer in de bibliotheek. Op dat vlak willen we volgend jaar meer gaan doen.’

 

Ingrid Lemaire kijkt tevreden terug haar eerste twee jaar in Schaarbeek. ‘Ik moet me er alleen altijd bewust van blijven dat ik soms te rap wil gaan, en dat je soms moet kiezen.’ Één van die keuzes betreft het laten vallen van deelname aan de kinderboekenjury. ‘Ik merk dat het niet pakt. Het is een gesloten groep met veel uitval en er ontstaat geen mengeling. Kinderen komen er niet door in actie met elkaar. Als alternatief willen we half open ateliers starten waar kinderen onder andere podcasts kunnen maken. Door samenwerking gaan kinderen vaak wel met elkaar in gesprek.’ 

IMG_5994.JPG

Ingrid Lemaire: ‘Wij willen een huis zijn voor iedereen’

Bibliotheek Schaarbeek gaat Bulgaarse collectie uitbouwen

Vlag van Bulgarije

 23/10/2018 © BRUZZ

In de Schaarbeekse bib kun je over een tijd Bulgaarstalige boeken ontlenen

De bibliotheek van Schaarbeek begint binnenkort met de uitbouw van een Bulgaarse collectie. Ze speelt zo in op de groeiende diversiteit in de gemeente, laat Vlaamse schepen Adelheid Byttebier (Groen) weten. De bib van Sint-Joost biedt dan weer collecties in het Koerdisch en Turks aan.

"De groep Bulgaren is de laatste jaren enorm gegroeid in Schaarbeek: van 241 personen in 2005 naar 4.564 in 2015", laat schepen Byttebier weten. "Het is ondertussen de op één na grootste andere nationaliteit in Schaarbeek. In geen enkele andere bib in het gewest kunnen zij nu al terecht."

De collectie zal zowel bestemd zijn voor kinderen als volwassenen. De doelgroepwerking voor Bulgaren past in een gewestelijk plan gebaseerd op de geografische verdeling van minderheden, waarbij de bibliotheek van Sint-Gillis bijvoorbeeld collecties in het Arabisch en Roemeens voorziet. 

'Bulgaarse' en 'Turkse' Bulgaren

De groep Bulgaren in Brussel bestaat voor een deel uit leden van de Turkstalige minderheid in Bulgarije, bevestigt bibliothecaris Ingrid Lemaire aan BRUZZ. "Maar voor een deel gaat het ook om 'Bulgaarse Bulgaren". Die wonen vaker net wat noordelijker in het gewest. Bovendien weten we door onze contacten met Turkse organisaties dat de banden tussen beide groepen sterk zijn. Het zijn beide landstalen, een beetje zoals Nederlands en Frans hier. De Turkstaligen willen ook hun Bulgaars onderhouden."

Daarom gaat de Schaarbeekse bib ook samenwerken en afstemmen met bib Joske in Sint-Joost, die nu al een Turkstalige collectie aanbiedt en die volgend jaar gaat actualiseren. "Joske heeft sinds 2017 ook een Koerdische collectie, opgebouwd in samenspraak met het Koerdisch Instituut hier in onze gemeente", legt de bibliothecaris van de bib in Sint-Joost, Eefje Vloeberghs, uit.

Conversatietafels Nederlands

De Bulgaarse collectie in Schaarbeek wordt geselecteerd met de hulp van boekhandelaars die de taal machtig zijn en door lokale verenigingen. "De vraag naar conversatietafels Nederlands vanuit het Bulgaars is ook enorm", zegt Lemaire. "Die gaan we dus ook organiseren."

Ergens in de loop van volgend jaar moeten de Bulgaarse boeken, cd's en dvd's beschikbaar zijn voor de gebruikers. Op 22 november luidt de bib de uitbouw van de collectie feestelijk in met een gratis Bulgaarse muzikale avond, die openstaat voor alle nieuwsgierigen.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Brussel leest (1): de boekentips van Ingrid van de bibliotheek van Schaarbeek

13/7/2018© BRUZZ

Ingrid Lemaire is bibliothecaris in Schaarbeek. 

Kapitaal - John Lanchester

Dit boek ontdekte ik enkele jaren geleden op aanraden van een collega bibliothecaris en is vreemd genoeg zo onbekend gebleven. Het is één van mijn absolute favorieten. Je dringt binnen in het leven van heel verschillende mensen (een soort ongegeneerd voyeuristisch gevoel, zalig). Het verhaal is een echte ‘tranche de vie’ die zich niettemin beperkt tot één straat: Pepys Road in het Zuid-Londense Clapham en al zijn verscheiden bewoners. ‘Kapitaal’ is vooral een zeer levendige en vlot leesbare roman over erg verschillende mensen.

Stil - Susan Cain

Dit boek was voor mij een soort eye-opener. Het is een non-fictie boek dat enerzijds het verschil tussen introverte en extroverte personen op een ongelooflijk neutrale en interessante manier brengt. Anderzijds de nuance brengt en tevens heel wat clichés wegwerkt en tot slot niet alleen tips geeft hoe hier mee om te gaan maar vooral het belang in de verf zet van beiden. Het evenwicht in de verf zet. Hoe elke mens uniek is en er van alles wat nodig is. Met wat begrip voor de aard van elke mens erboven op (en ook tips om dit te realiseren, dat begrip).

Wat is de Wat - Dave Eggers

Ik ben sowieso fan van Dave Eggers, en na lang twijfelen heb ik toch dit boek gekozen omdat het nog steeds realistisch en weer heel hedendaags is. Er is niet één oorlog, er zijn er verschillende. Het boek geeft een besef dat er bij elke oorlog veel komt kijken en dat het niet stopt bij het zogenaamde ‘einde’. Voor al de vluchtelingen begint het pas. En dan sluiten wij onze grenzen (of wilt men deze sluiten). Dit boek is hard en relevant.

Zes maanden in de Siberische wouden - Sylvain Tesson

Dit was (en is) voor mij het ideale reisboek.

Reiziger-filosoof Tesson liet de boel de boel, en deed waar hij zin in had: als kluizenaar aan het Bajkalmeer leven. Helemaal terug naar de (Siberische) basis: natuur, literatuur, wodka, de eenvoud van leven in het hier en nu. Hij hield een inspirerend dagboek bij. Tessons dagboek is een zalige combinatie van poëtische natuurbeschrijvingen en hilarish zelf-ironisch commentaar. Een heerlijke vorm van een bewuste daad van verzet tegen de consumptiemaatschappij.

Onder Palestijnen - Joe Sacco

Ook hier weer een realistische relaas van een hedendaags iets. Veraf en toch dichtbij. De reportage gaf me (een beetje) inzicht over dit complexe gebeuren en door dat deze complexiteit via een Graphic Novel weergegeven werd voelde het voor mij minder zwaar. Sacco maakt in zijn reportage bovendien geen gebruik van stereotypen en weigert consequent een goede of een slechte kant aan te duiden. We volgen Joe in zijn tocht door de conflictzone en maken zijn verschillende ontmoetingen met Palestijnen van op de eerste rij mee. De strip leest als een dagboek, waarin naast belangrijke gebeurtenissen ook alledaagse niemendalletjes een plaats krijgen.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Bib Schaarbeek opnieuw open na renovatie

05/5/2018 © BRUZZ

© Adelheid Byttebier / gemeente Schaarbeek 

| Het aanbod van de bib werd uitgebreid met onder meer manga's.

Zaterdag heropent de Nederlandstalige bib van Schaarbeek na vernieuwingswerken. De bib werd opnieuw ingericht, en ook het aanbod werd uitgebreid met onder meer manga's. Er zijn nu ook meer zitplaatsen.

Tijdens de renovatie van de bib werd ingezet op bijkomende zitplaatsen en meer open ruimtes. Doel is van de bib zo een ontmoetingsplaats te maken. Het is dan ook geen geheim meer dat bibliotheken populair zijn bij bijvoorbeeld studenten, die van de kalme omgeving gebruik maken om zich samen voor te bereiden voor de examens.

Gratis films uitlenen

Maar ook de collectie van de bibliotheek werd uitgebreid. Zo kan je er tegenwoordig ook manga's (Japanse strips) en documentaires vinden. Daarnaast wordt het aanbod films van de bib - zo'n 5.000 dvd's - volledig gratis.

“De bib is volledig heringericht, de collectie werd uitgebreid en is nu nog meer een ontmoetingsplek en kenniscentrum met een aanbod voor kinderen, jongeren én volwassenen”, zegt Adelheid Byttebier (Groen), schepen van Nederlandstalige cultuur in Schaarbeek.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------